Powiaty Województwo Lubelskie. Powiaty Lublelskie, powiaty. www.e-lublin.pl

Powiat zamojski -> Gmina Sitno

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Województwo Lubelskie - Powiat zamojski - Gmina Sitno

Dane podstawowe

Gmina Sitno (dawn. gmina Nowa Osada) - gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie zamojskim.
Siedziba gminy to Sitno.
Według danych z 30 czerwca 2004, gminę zamieszkiwało 6775 osób.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Sitno ma obszar 112,07 km², w tym:
użytki rolne: 83%
użytki leśne: 11%
Gmina stanowi 5,99% powierzchni powiatu.

Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	6775	100	3415	50,4	3360	49,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	60,5		30,5		30

Informacje ogólne
Władze samorządowe
Charakterystyka
Gospodarka

Władze samorządowe

Najstarszy ślad człowieka na terenie dzisiejszej gminy Sitno pochodzi z okresu wczesnego neolitu (3400 - 2700 r. p.n.e.).Jest nim fragment naczynia gliniastego znalezionego w Kornelówce. Ślady osadnictwa późniejszych kultur neolitu odkryto również w Czołkach, Stanisławie skąd pochodzi siekierka krzemienna, Horyszowie Polskim, Wólce Horyszowskiej, w Sitnie, sporą osadę znaleziono w Stabrowie.

W VI w n.e. tereny dzisiejszej Zamojszczyzny zostały zasiedlone przez ludność słowiańską, tworzącą początkowo małe osady nadrzeczne. Intensywnie zasiedlenie nastąpiło dopiero w XI - XIII w. Z tego też okresu pochodzi wiele osad z obszaru gminy.
Pierwszy dokument zawierający wzmiankę o miejscowościach dzisiejszej gminy wystawiony został w Bełzie dnia 2 lutego 1394 r. Po ufundowaniu przez Księcia Siemowita IV kościoła w Grabowcu powołano wówczas parafię łacińską, w skład której weszło 26 wsi, w tym Horyszów Polski i Cześniki. W przekazach źródłowych obie wsie wzmiankowano jako: "Horyszow" (którego czasowym użytkownikiem był Mikołaj Kinicki) i "Czasniki" (których właścicielem od 1438 r. był Dziersław).
Starą metrykę posiada również Sitno, wzmiankowane w tekstach źródłowych źródłowych 1420 r., kiedy to doszło do wytyczenia granic pomiędzy dziedzicem Chomęcisk Deszczykiem, a właścicielem Sitna Wasonem. W kolejnej wzmiance z 1421 r. miejscowość określana była jako "Szithno", której właścicielem był Wojciech Wos, Wąsom, Warsz "de Sythnec" zwany od nazwy wsi Sitaniec Sitarski lub rzadziej Sicieński (od Sitna) herbu Nałęcz.

Z II połowy XV w. pochodzi pierwsza informacja dotycząca Srebrowa. Miejscowość licząca wówczas 8 łanów gruntów oraz karczmę należącą do Jana, Jakuba, Stanisława i Przedsława Samiców. Ale już we wzmiance pochodzącej z 1522 r. miejscowość stanowiła własność rodu Stabrowskich i należała do łacińskiej parafii w Sitańcu.

Na terenach dzisiejszej gminy Sitno w XV - XVI w. przeważała średnia szlachta: Sitańscy, Stabrowscy, Horyszowscy. W II połowie XVI w. została ona zdominowana przez ród Zamoyskich. Na przełomie 1579/80 Kanclerz Jan Zamoyski zakupił Stabrów od jego właścicieli: Wojciecha Stabrowskiego i Stanisława Dunikowskiego. W roku 1590 tereny te włączył do Ordynacji. Tereny Ordynacji Zamoyski powiększył również o Jarosławiec, pojawiający się po raz pierwszy w źródłach 1531 r. pod pierwszą nazwą "Wola Stabrowska". Nazwa "Jaroslawec" w dokumentach źródłowych pojawia się dopiero w 1578 r., gdy właścicielką była Anna Stabrowska. Podzielony pomiędzy Wojciecha Stabrowskiego i Stanisława Dunikowskiego w latach 1580/81 zakupił Jan Zamoyski i włączył go do tzw.: "horyszowskiego klucza ordynackiego".

Głównym ośrodkiem "horyszowskiego klucza" Ordynacji był oczywiście Horyszów, którego jedną z trzech części wraz z Wolą Horyszowską nabył Jan Zamoyski już w 1581 r. od Piotra Komorowskiego. W 1604 r. Kanclerz nabył od Stanisława i Zofii Horyszowskich pozostałe części Horyszowa. Ostatnią część Horyszowa należącą do Stanisława Wąchackiego zakupił w 1606 r. syn Kanclerza - Tomasz łącząc ostatecznie całą wieś do Ordynacji. Nabyte majątki ordynackie oddawane były w dzierżawę osobom z zewnątrz. Tak stało się z Jarosławcem, Horyszowem i Stabrowem.

Po podpisaniu pierwszego układu rozbiorowego rozbiorowego 1772 r. Sitno i jego okolice weszły w skład zaboru austriackiego. Austriacy oprócz sprzedaży posiadłości kościelnych i królewskich ręce prywatne wprowadzili nowy podział administracyjny. W miejsce dotychczasowych województw wprowadzili cyrkuły, w miejsce powiatów dystrykty. W nowym podziale tereny Sitna weszły w skład cyrkułu bełskiego z siedzibą w Zamościu.

W tym okresie powstały dwie kolejne wsie wchodzące w skład dzisiejszej gminy. Miejscowość Karp wzmiankowano po raz pierwszy w dokumentach w 1772 r. jako "Karpy". Natomiast pierwsza informacja o folwarku Czołki znana jest z mapy sporządzonej przez austriackiego kartografa w latach 1779 - 1782. W XIX w folwark należał do majątku Sitno będącego własnością Kornela Malczewskiego herbu "Abdank".

Po klęsce Napoleona i po ustaleniach Kongresu Wiedeńskiego Lubelszczyzna znalazła się w granicach zależnego od Rosji Królestwa Polskiego. Wprowadzono kolejny podział administracyjny. Województwa (a od 1837 r. gubernie) dzieliły się na powiaty.
W II połowie XIX wieku na terenie dzisiejszej gminy rozwijał się jedynie przemysł spożywczy. W latach 1885 - 1895, jako jedyna w powiecie zamojskim, funkcjonowała gorzelnia w Sitnie. Pracowały młyny w Cześnikach, Horyszowie Polskim i w Sitnie. Z tego też okresu pochodzą kolejne miejscowości gminy. W tekstach źródłowych folwark Kornelówka pojawia się po raz pierwszy w roku 1874 i stanowi własność Kornela Malczewskiego. Do majątku Sitno Malczewskich należała w tym czasie także Jałówka w tekstach zapisana jako "Jachamówka". Z I połowy XIX wieku pochodzi pierwsza historyczna informacja dotycząca Stanisławka. W 1814 r. "Majdan Stanisławka" był własnością Stanisława Batowskiego i wchodził w skład majątku Żuków. Folwark nazwę otrzymał najprawdopodobniej od imienia właściciela.

Działania wojenne I wojny światowej swym zasięgiem objęły również tereny gminy. Śladem tych działań są cmentarze rozsiane na terenie gminy: dwa w Sitnie, jeden w Stanisławie, jeden w Karpiu i jeden w Rozdołach - Kolonii. W czasie wojny wybudowano również linię kolejową Zamość - Włodzimierz Wołyński, przechodzącą przez tereny gminy.

Okres międzywojenny w okolicach Sitna charakteryzował się dużą aktywnością ruchu ludowego. W Stanisławie działało koło "Wici", na terenach Ordynacji Zamojskiej doszło do wystąpień o prawa serwitutowe chłopów z Jarosławca i Stabrowa. W tym okresie rozwinął się także ruch spółdzielczy: w Stanisławie działały Spółdzielnie: Spożywcza i Zbożowa, w Cześnikach Stowarzyszenia Spółdzielcze.
Największym osiągnięciem okresu międzywojennego było powołanie przez Sejmik Zamojski w 1924 r. Ludowej Szkoły Rolniczej Żeńskiej w Sitnie pod kierunkiem Wandy Popławskiej, mieszczącej się w dawnym pałacu Malczewskich - obecnie Lubelski Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli, Oddział w Sitnie.

Tragicznie w historię gminy wpisały się wydarzenia II wojny światowej. Już na początku jej trwania w dniach 22 - 27 września 1939 roku doszło do tzw. Drugiej bitwy tomasowskiej. Walki toczyły się wówczas między innymi pod Cześnikami i Bożym Darem, gdzie zwycięską potyczkę stoczyły oddziały 39 Dywizji Piechoty pod dowództwem gen. Olbrachta z niemiecką 4 Dywizją Lekką. Czas okupacji niemieckiej to dla mieszkańców gminy Sitno okres pacyfikacji wsi, masowych wysiedleń ludności, mordów i egzekucji publicznych. W 1942 roku spacyfikowano: Horyszów Polski, Jałówkę, Sitno i Kornelówka. Kornelówka tym czasie życie straciło 47 osób zaś około 100 aresztowano. Od listopada 1942 roku do początków marca 1943 wysiedlono mieszkańców Sitna, Czołek, Cześnik, Horyszowa Polskiego, Jarosławca i Stabrowa. Opornych rozstrzeliwano w masowych egzekucjach: egzekucjach Kornelówce, Horyszowie Polskim i w Sitnie.

W 1994 roku po wkroczeniu na tereny Zamojszczyzny Armii Czerwonej i po rozpoczęciu urzędowania PKWN-u PKWN Lublinie zlikwidowano Ordynację Zamojską, a jej majątek upaństwowiono lub rozparcelowano. W Polsce powojennej władze wprowadziły nowy podział administracyjny. Nowy kształt otrzymało województwo lubelskie, które podobnie jak przed wojną dzieliło się na powiaty i gminy. Po roku 1954 gminy zastąpiono gromadami. Podział taki przetrwał do 1972 roku, kiedy to wprowadzono podział na gminy już w dzisiejszym kształcie. Gmina Sitno została utworzona na mocy Ustawy z dnia 29 listopada 1972 roku ( Dz. U. Nr49, poz.312 z 1972 r.) oraz uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Powstała z części obszarów dawnych gmin: Nowa Osada, Kotlice i Miączyn.
W okresie po II wojnie światowej w wyniku rozwoju dotychczas istniejących miejscowości wyodrębniono nowe wioski. Z historycznych granic dóbr Cześniki wyodrębniono Kolonię Cześniki (Cześniki 1952 roku miejscowość wymieniana była już jako samodzielna wieś). Z podziału gruntów Kornelówka wyodrębniono Kornelówka Kolonię( po raz pierwszy nazwa została wymieniona w 1967 roku).

Nową wsią, która powstała po II wojnie światowej w wyniku parcelacji gruntów Sitno była Sitno Kolonia (1967 rok). Następstwem podziału gruntów folwarku ordynackiego w Horyszowie Polskim powstały kolejne miejscowości: Horyszów Nowa Kolonia i Horyszów Stara Kolonia. Nazwy i granice administracyjne obu wsi ustalono jednak dopiero w 1980 roku.
Po wojnie nastąpiły również zmiany w administracji kościelnej. Parafia rzymsko-katolicka w Horyszowie Polskim utworzona w 1919 roku uległa znacznemu zmniejszeniu. W 1975 roku powstała parafia w Cześnikach, w 1983 w Czołkach, a w 1986 w Jarosławcu.

Gmina Sitno od 2001 roku posiada herb projektu Marty Mulawy, uczennicy gimnazjum w Sitnie, mieszkanki Horyszowa Polskiego. Godło składa się z trzech elementów: trzech skrzyżowanych złotych kłosów umieszczonych pośrodku czerwono - niebieskiej tarczy herbowej, godła szlacheckiego "Nałęcz" na czerwonym tle oraz herbu "Abdank" na niebieskiej części tarczy. Wszystkie elementy godła mają powiązanie z historią gminy. Herbem "Nałęcz" pieczętowali się Sitarscy, pierwsi właściciele wsi, zaś herb "Abdank" był znakiem rodowym Malczewskich, właścicieli Sitna od 1670r. do początku XX wieku. Trzy kłosy nawiązują do włóczni w herbie Zamoyskich, właścicieli Ordynacji, w skład której przez wiele lat wchodził znaczny obszar dzisiejszej gminy, wskazują również na rolniczy charakter gminy.

Charakterystyka

Gmina Sitno położona jest w powiecie zamojskim województwa lubelskiego. Leży na wschód od Zamościa i graniczy z gminami: Miączyn i Grabowiec od wschodu, Skierbieszów od północy, Zamość od zachodu oraz Łabunie i Komarów od południa. Cały teren gminy Sitno położony jest w południowo-wschodniej części tzw. Padołu Zamojskiego. Tylko niewielki, północno-wschodni skrawek jej obszaru, leży w obrębie Działów Grabowieckich, które razem z Padołem Zamojskim wchodzą w skład Wyżyny Lubelskiej.

Gospodarka

Gmina Sitno jest typowo gminą rolniczą, o dużym potencjale produkcyjnym z uwagi na dogodne warunki agroklimatyczne i zajmuje powierzchnię 11207 ha.
Użytki rolne zajmują 9263 ha, użytki leśne1242 ha, grunty zabudowane
i zurbanizowane 630 ha.
Na terenie gminy dominują gleby bielicowe wytworzone z lessów zaś w jej północnej części – rędziny kredowe w dolinach cieków wodnych występują gleby bagienne i mułowo – bagienne.
Gleby zaliczane są do I-III klasy bonitacyjnej. Ośrodkiem usługowym dla ludności i rolnictwa jest miejscowość Sitno, gdzie mieści się siedziba administracji gminy, oraz główne centra obsługowe. Teren gminy charakteryzuje się dobrymi warunkami klimatycznymi. Jest to teren w przeważającej części równinny, o bardzo dobrych warunkach nasłonecznienia i optymalnych warunkach wilgotnościowych. Na przeważającym obszarze gminy panują dobre warunki do upraw sadowniczych, warzywniczych oraz rolniczych. Produkcja rolna prowadzona jest wyłącznie w gospodarstwach indywidualnych. Na terenie gminy jest około 2084 gospodarstw ( od 1-5 ha 1450 gospodarstw, od 5-10 ha 429 gospodarstw, od 10-15 ha 123 gospodarstw i pow. 15 ha 82 gospodarstw). Gospodarstwa wiodące specjalizują się w hodowli bydła mlecznego, bydła mięsnego i hodowli trzody chlewnej. Przeciętna powierzchnia gospodarstwa nie przekracza 6 ha użytków rolnych. Główne uprawy stosowane na terenie gminy to: pszenica, buraki cukrowe, ziemniaki i chmiel.
W gminie pracą w rolnictwie zajmuje się około 70% ludności.

Polecamy strony

E-Podlasie

NowaNET

RK Niedziałek

Black Red White