Powiaty Województwo Lubelskie. Powiaty Lublelskie, powiaty. www.e-lublin.pl

Powiat zamojski -> Gmina Zwierzyniec

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Województwo Lubelskie - Powiat zamojski - Gmina Zwierzyniec

Dane podstawowe

Gmina Zwierzyniec to gmina miejsko-wiejska w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie zamojskim.
Siedziba gminy to Zwierzyniec.
Według danych z 30 czerwca 2005, gminę zamieszkiwało 7261 osób.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Zwierzyniec ma obszar 156,78 km², w tym:
użytki rolne: 27%
użytki leśne: 66%
Powierzchnia gminy stanowi 8,37% powierzchni powiatu zamojskiego.

Demografia
Dane z 30 czerwca 2005:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	7261	100	3717	51,1	3544	48,9
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	46,3		23,7		22,6

Informacje ogólne
Władze samorządowe
Kultura i rozrywka
Walory turystyczne
Atrakcje przyrodnicze
Szlaki turystyczne
Historia
Zabytki

Władze samorządowe

Urząd Miasta i Gminy Zwierzyniec
ul. Rynek 1
22-470 Zwierzyniec
tel. (084) 687 20 11, 687 20 37
fax (084) 687 20 21

Kultura i rozrywka

ZWIERZYNIECKA IZBA MUZEALNA
Pierwsza Izba Muzealna w Zwierzyńcu powstała we wrześniu 1987 roku po latach starań członków Towarzystwa Miłośników Zwierzyńca. Szczególne zasługi w gromadzeniu zbiorów położyli Władysław Sitkowski oraz nieżyjący już Władysław Zdzioch i Jan Budzyński, który mozolnie penetrował okoliczne wsie w poszukiwaniu dawnych sprzętów domowych. Niestety, pożar domu kultury w styczniu 1996 roku strawił również i Izbę Muzealną. Przetrwały jedynie militaria.

One stały się zalążkiem reaktywowanej Izby. Dzięki grantowi z Funduszu Lokalnego Ziemi Biłgorajskiej (ze środków Fundacji im. Batorego) oraz wsparciu Muzeum Zamojskiego - jesienią 2001 roku udało się odtworzyć Izbę w nowej siedzibie Zwierzynieckiego Ośrodka Kultury i Rekreacji przy ul. Słowackiego 2.

Izba gromadzi pamiątki związane ze Zwierzyńcem i okolicą. Na ścianach pomieszczenia zawieszone są reprodukcje przedwojennych fotografii autorstwa Mirosława Rybickiego, przedstawiające dawny Zwierzyniec i jego mieszkańców.

W gablotach umieszczono stare banknoty i monety oraz militaria, a obok hełmy wojsk różnych rodzajów i narodowości. Szczególną uwagę zwraca oryginalny rower, wyprodukowany w 1933 roku, ciągle sprawny, należący przez dziesięciolecia do zmarłego już Wiktora Trojanowskiego.

Na środku większego pomieszczenia znajduje się model polskiego samochodu pancernego wz. 34, który swój szlak bojowy w 1939 roku zakończył właśnie w Zwierzyńcu. W mniejszym pomieszczeniu eksponowane są zbiory etnograficzne, gromadzące sprzęty gospodarstwa domowego oraz urządzenia rolnicze. Ciekawostką jest polskie radio z lat trzydziestych. W tym dziale zebrano też świadków najnowszej historii Polski lokalne sztandary z okresu PRL.

Do najcenniejszych zbiorów zwierzynieckiej Izby Muzealnej zaliczyć należy 6 oryginalnych instrumentów muzycznych, należących niegdyś do Orkiestry Dętej, która powstała w 1910 roku.

Izbę Muzealną utworzono dzięki wysiłkowi wielu ludzi, którym drogie jest ocalenie materialnego dorobku Zwierzyńca i okolic. Potrzeba ich nadal.

ZWIERZYNIECKI OŚRODEK KULTURY I REKREACJI
Dom Kultury działa w Zwierzyńcu już od 1979 roku, początkowo w budynku tzw. "starej szkoły" a po jego pożarze, w zaadaptowanej byłej restauracji "GS". Działalność ZOKiR koncentruje się na 2 obszarach tematycznych: kulturze i turystyce. W zakresie kultury prowadzone są tzw. stałe formy pracy jak:

kółko plastyczne
nauka gry na instrumentach
nauka śpiewu
kółko szachowe

Przy ZOKiR działa kapela ludowa, 2 zespoły młodzieżowe, powstaje orkiestra dęta. ZOKiR organizuje stałe imprezy kulturalne jak Zamojskie Dni Folkloru, Dni Zwierzyńca, Roztocze Country i Letnia Akademie Filmowa. Ponadto organizowane są inne imprezy, jak np. recital Andrzeja Rybińskiego, który odbył się 2 maja 2003 r.

W sferze turystyki ZOKiR udziela pełnej informacji turystycznej poprzez swój punkt "IT", zapewnia wyżywienie w jadłodajni, organizuje pobyt grup turystycznych. ZOKiR zajmuje się również organizowaniem szkoleń, narad i konferencji, a także przygotowywaniem wydawnictw promocyjnych, udziałem w targach turystycznych itp.

TWÓRCY I ARTYŚCI
Z zakresu literatury należy wyróżnić twórczość Władysława Sitkowskiego, znanego i uznanego poety ludowego, autora kilku tomików poezji.

Autorką kilku książek o historii Zwierzyńca jest Halina Matławska. Wiersze pisze także Bronisława Szawara z Soch.

W dziedzinie plastyki na wyróżnienie zasługuje rysownik Jerzy Lipiec, malarz Przemysław Nizio, akwarelistka Zofia Zawadzka, rzeźbiarz Jan Skrzyński z Guciowa. Znanym zwierzynieckim fotografikiem jest Wiesław Lipiec

Walory turystyczne

Pobyt w Zwierzyńcu jest doskonałą okazją do aktywnego i atrakcyjnego spędzenia czasu

Wypoczynek nad wodą:

Kąpielisko strzeżone na stawach "Echo" czynne 1.07 - 31.08
Wypożyczalnia sprzętu pływającego nad zalewem w Rudce czynne 1.07 - 31.08
Spływy kajakowe po rzece Wieprz, tel. 501 057 933, 512 449 229

Turystyka rowerowa

Wypożyczalnie rowerów:
ZOKIR, ul. Słowackiego 2 tel.084 6872 660
Dom Dziecka Nr 2, ul. Partyzantów 3 tel. 084 6872 175
ul Browarna 1 tel. 084 6872 366
Zajazd pod Skarpą, ul. Rudka 28c, tel. 0 84 687 32 39, tel. 502 712 775

Konie

Przejażdżki bryczką i saniami tel. 084 6872 015
Przejażdżki bryczką przy Karczmie "Młyn" ul. Wachniewskiej 1A tel. 084/ 6872 527

Inne atrakcje

Gospodarstwo apiturystyczne "Knieja" skansen pszczelarski, sprzedaż miodu Bagno 68a, tel. 084 6872 767
Zagroda Guciów - XIX w. zagroda roztoczańska, sprzedaż pamiątek, gospoda tel. 084 6186 357
Wyjazdy do Lwowa, tel. 084 6642 064
Loty nad Roztoczem tel. 084 6169 259

Atrakcje przyrodnicze

ROZTOCZŃSKI PARK NARODOWY
Liczne, wspaniale zachowane lasy jodłowo-bukowe i bory sosnowe stanowiły podstawę dla założenia w 1974 r. Roztoczańskiego Parku Narodowego (pow. ok. 8500 ha). Oprócz przepięknych lasów, które stanowią ok. 90% RPN, dumą parku jest zapoczątkowana w 1982 r., słynna hodowla Koników Polskich - symbolu Parku. Na teranie Parku znajdują się liczne ścisłe rezerwaty przyrody np: Bukowa Góra, Nart, Czeskies, Międzyrzeki, Jarugi. W parku można spotkać wiele bardzo rzadkich okazów roślin (np: czosnek siatkowaty, lepiężnik biały, rosiczka owadożerna okrągłolistna, zanokcica skalna, obuwik pospolity, pokrzyk wilcza jagoda) i zwierząt (ropucha zielona, padalec turkusowy, żmija, żółw błotny, dzięcioł białogrzbiety, orlik krzykliwy, bocian czarny, kobuz). Występują tu liczne drzewa będące pomnikami przyrody np. 50 m. jodły

MIĘDZYNARODOWY REZERWAT BIOSFERY UNESCO
Międzynarodowy Rezerwat Biosfery UNESCO. Zwierzyniec jest zaangażowany w międzynarodowy projekt utworzenia Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery Roztocze. Partnerami w tym projekcie są: Jaworowski Park Narodowy (Ukraina) , Hrabstwo Forest of Dean (Wielka Brytania), Rezerwat Biosfery Rhan (Niemcy). Projekt ten finansowany jest częściowo z programu UE TACIS. Po polskiej stronie powstanie rezerwat o powierzchni 230 tys. ha, głównie na obszarze Roztocza Środkowego i Południowego. Administracyjnie obejmie 3 powiaty i 12 gmin. Rezerwat oparty będzie na istniejących obszarach chronionych - Roztoczańskiego Parku Narodowego, parkach krajobrazowych i rezerwatach przyrody. Nie wprowadza nowych regulacji prawnych w zakresie ochrony przyrody i środowiska.

Po ukraińskiej stronie rezerwat obejmie obszar 60 tys. ha i powstanie w oparciu o Jaworowski Park Narodowy oraz Rezerwat Roztocze. W III kwartale 2003 r. ukończone zostaną prace planistyczne na Ukrainie i w Polsce, prowadzone przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Lublinie. Wówczas skierowany zostanie wspólny wniosek do biura UNESCO w Paryżu o nadania statusu Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery Roztocze. Nowy rezerwat będzie 10 z kolei w Polsce i drugim na lubelszczyźnie rezerwatem biosfery. Uzyskanie tego statusu podkreśli wyjątkową wartość roztoczańskiej przyrody i stanowić będzie dodatkowy argument przy ubieganiu się o środki unijne oraz w działaniach promocyjnych.

Szlaki turystyczne

PIESZE SZLAKI TURYSTYCZNE

Szlak krawędziowy Roztocza - znaki czerwone. Uchodzi za najpiękniejszy szlak. Wiedzie od Zwierzyńca do Suśca na długości 52 km. Najbardziej atrakcyjne miejsca to: osada leśna Florianka, Górecko Kościelne oraz rezerwat "Czartowe Pole"
Roztoczański szlak centralny - znaki niebieskie. Przecina Roztocze Zachodnie i Środkowe na odcinku 143 km od Szastarki do Bełżca.
Szlak roztoczański - znaki żółte. Prowadzi ze Zwierzyńca do Bidaczowa w Kotlinie Sandomierskiej (52 km długości)
Szlak im. A. Wachniewskiej - znaki zielone. Obwodnica Roztoczańskiego Parku Narodowego o długości 67 km, która prowadzi ze Zwierzyńca do Florianki.
Szlak łącznikowy (wariant szlaku centralnego) - znaki czarne. Szlak o długości 12 km przechodzi przez najwyższe wniesienie Roztocza Zachodniego - Dąbrowa 344 m npm. Doskonałe widoki na Puszczę Solską.

Zimą szlaki wykorzystywane są jako trasy narciarskie.

ŚCIEŻKI ROWEROWE
Przez Zwierzyniec przebiega trasa rowerowa ze Szczebrzeszyna do Narola. Na odcinku Zwierzyniec - Górecko Stare jest to droga wyłącznie dla rowerów. Zwierzyniec i okolice to wymarzone tereny dla rowerzystów, dla których dostępne są także znakowane szlaki piesze.

Zimą ścieżki wykorzystywane są jako trasy narciarskie.

Historia

Zwierzyniec powstał w 1593 r. na terenie tzw. włości Szczebrzeskiej, włączonej do ordynacji zamojskiej przez jej założyciela kanclerza Jana Zamoyskiego. Utworzono tu wówczas drugi w Polsce zwierzyniec myśliwski, ogrodzony 30 kilometrowym parkanem oraz wybudowano okazały dwór modrzewiowy. Dało to początek i nazwę miejscowości.

wieku XVII Zamoyscy podejmowali też znakomitych królewskich gości: Władyslawa IV, Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowskiego. To w Zwierzyńcu rozkwitła miłość Marii Kazimiery D'Arguin i Jana Sobieskiego. W latach 1741-47 Teresa i Tomasz Zamoyscy w podzięce za narodziny długo oczekiwanego syna Klemensa wybudowali kościół barokowy na jednej z wysp stawu, wykonanego w poprzednim stuleciu przez jeńców tureckich i tatarskich. Na początku XIX wieku Zamoyscy przenieśli do Zwierzyńca Zarząd Ordynacji Zamoyskiej, do wybudowanego w tym celu kompleksu klasycystycznych gmachów. Dało to impuls do intensywnego rozwoju miejscowości. Wybudowano wtedy domy dla urzędników ordynackich, o których wykształcenie bardzo dbano, wysyłając ich na kształcenie za granicę. Zatrudniano też cudzoziemskich specjalistów z Anglii, Włoch, Niemiec. Pracowali oni w powstających zakładach przemysłowych takich jak pierwsza w Polsce fabryka maszyn rolniczych (1804) czy funkcjonujący do dziś browar (1806 r). W czasie Powstania Listopadowego Zwierzyniec był miejscem postoju i przemarszu wojsk powstańczych z gen. Józefem Dwernickim i Piotrem Wysockim. Powstanie styczniowe zaznaczyło się zwycięską bitwą pod pobliską Panasówką. Jej śmiertelne ofiary, z węgierskim ochotnikiem mjr Edwardem Nyary, złożono we wspólnej mogile na skraju miejscowości. W 1901 r. pomoc i schronienie znalazł tu zbieg z Petersburga, Józef Piłsudcki. Ordynaccy leśnicy pomogli mu przedostać się nielegalnie przez granicę z Galicją na Tanwii.

Na przełomie XIX i XX w Zwierzyniec stał się modną miejscowością letniskową. Z myślą o letnikach i mieszkańcach urządzono park zwany ogrodem skarbowym i umieszczono w nim pomnik szarańczy przeniesiony z Hamernii. W 1905 roku definitywnie rozebrano ogrodzenie zwierzyńca myśliwskiego. Świadkiem krwawych zmagań I wojny światowej jest cmentarz wojenny, kryjący groby osób kilku narodowości. We wrześniu 1939 r. przez Zwierzyniec prowadził szlak bojowy Stefana Roweckiego i Stanisława Sosabowskiego. W Ordynacji ukrywało się wiele osób, m.in. gen. Stanisław Tatar i Jerzy Wasowski. W czasie okupacji był tu prężny ośrodek 9 p.p. Armii Krajowej. Hitlerowcy urządzili w Zwierzyńcu obóz dla jeńców francuskich, przekształcony potem w obóz przejściowy dla pacyfikowanej i wysiedlanej ludności Zamojszczyzny. W ratowaniu dzieci z tego obozu osobiście zaangażował się ordynat Jan Zamoyski i jego żona Róża. Wejście na te tereny Armii Czerwonej w lipcu 1944 r. wcale nie oznaczało końca walk i nastania spokoju. 350 letnia Ordynacja Zamoyska została rozwiązana. Ostatni ordynat pod fałszywymi zarzutami trafił na kilka lat do więzienia. Zwierzyniec wyszedł obronną ręką, ale nowe części miejscowości trzeba było odbudować. W 1990 r. Zwierzyniec otrzymał prawa miejskie.

Zabytki

Kościół filialny p.w. Św. Jana Nepomucena.
Kościół św. Jana Nepomucena, wzniesiony w latach 1741- 47 wg projektu Columbaniego, murowany z mansardowym dachem i z wyposażeniem wnętrza, położony na wyspie z dojściem przez most. Kościół wzniesiony z fundacji Tomasza i Teresy z Michowskich Zamoyskich, początkowo używany jako kaplica z czasem powiększony o boczne skrzydła. O szczególnych wartościach zabytkowych kościoła decyduje późnobarokowa architektura

Cmentarz przy kościele filialnym p.w. Św. Jana Nepomucena z drzewostanem, stawem, wyspami z XVIII w

Dzwonnica drewniana.
Dzwonnica drewniana wieżowa, wzniesiona w 1 ćw. XX w,

Figura Matki Boskiej z Lourdes
kamienna, z 1905 r, projekt - B. Madeyski

Część układu przestrzennego
Część układu przestrzennego z XVIII-XIX W, wraz z istniejącą zabudową, zadrzewieniem, wodami, ciągami komunikacyjnymi oraz ukształtowaniem krajobrazu terenu. Obszar objęty ochroną konserwatorską stanowi pozostałość d. rezydencji Zamoyskich z k. XVI w. Po przeniesieniu do Zwierzyńca ok. 1820 r. Zarządu Ordynacji ukształtował się układ przestrzenny komponowany w nawiązaniu do naturalnych warunków fizjograficznych terenu. Zachowany do dziś bez większych zmian układ ten tworzy panoramę Zwierzyńca o szczególnych walorach. Jest przykładem przemyślanego planowania przestrzennego założeń pałacowo -parkowych z pocz. XIX w. nr w rejestrze zabytków : Z A/185

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - gmach główny.
Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - gmach główny z 2 ćw. XIX w - obecnie szkoła, późnoklasycystyczny murowany, otynkowany, wzniesiony na planie prostokątnym. Piętrowy. Oś środkowa fasady wyodrębniona pozornym ryzalitem z portykiem toskańskim zwieńczonym trójkątnym szczytem. Fasada trzynastoosiowa z otworami okiennymi zwieńczonymi odcinkami gzymsów na parterze i trójkątnymi szczytami na piętrze. Dach dwuspadowy z trójkątnymi szczytami nad elewacjami bocznymi. Wewnątrz, na osi głównej trzybiegowa, reprezentacyjna klatka schodowa z żeliwnymi elementami dekoracyjnymi. Nr w rejestrze zabytków Z A/324.

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - budynek boczny.
Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - budynek boczny, późnoklasycystyczny murowany, otynkowany, wzniesiony na planie prostokątnym. Piętrowy z 2 ćw. XIX w - obecnie internat. Nr w rejestrze zabytków Z A/324.

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - budynek boczny tzw. "Prałatówka".
Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - budynek boczny tzw. "Prałatówka", murowana, z 1 ćw. XIX w. - obecnie mieszkania. Budynek wzniesiony szczytowo do ul. Browarnej. Wzniesiony na planie prostokąta, parterowy, częściowo podpiwniczony, nakryty dachem dwuspadowym ze szczytami. Obiekt późnoklasycystyczny z trzynastoosiowymi dłuższymi elewacjami. Układ wnętrza dwutraktowy z wejściami na każdej elewacji Nr w rejestrze zabytków Z A/324.

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - oficyna pn.
Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - budynek boczny, murowany, z poł. XIX w. - obecnie świetlica i stołówka. Nr w rejestrze zabytków Z A/324. Budynek usytuowany szczytowo do ul. Browarnej, parterowy, na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony, fasada pół. trzynastoosiowa, elewacja płd. dwunastoosiowa z wejściem głównym, elewacja od ul. Browarnej z ryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem, z wejściem na osi. Układ wnętrza dwutraktowy, wielodzielny z nowszymi podziałami, w części zach. z korytarzem na osi.

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - oficyna zach.
Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - oficyna zach., murowana, z 1 ćw. XIX w - obecnie internat. Nr w rejestrze zabytków Z A/324. Usytuowany w płd. - wsch. części zespołu, późnoklasycystyczny, parterowy, na planie prostokąta. Od zach. na osi portyk czterokolumnowy z ryzalitem podtrzymujący fronton. Elewacje trzynastoosiowe, z otworami okiennymi w obramieniach profilowanych z naczółkami. Układ wnętrza dwutraktowy z wejściami na wszystkich ścianach.

Zespół Zarządu Ordynacji Zamojskiej - założenie zieleni z układem wodnym z XVIII w. Nr w rejestrze zabytków Z A/324.

Zespół Rezydencji Plenipotenta Ordynacji - willa murowana, wzniesiona na planie prostokąta, na wysokim podmurowaniu, elewacje dłuższe pięcioosiowe, boczne trzyosiowe. Układ wnętrza dwutraktowy z dwiema klatkami schodowymi wielodzielny. Budynek oszalowany z zewnątrz deskami ze snycerką , z kond. podpiwn. z mieszk. poddaszem , z zachowanym wystrojem arch wewnątrz ( gzymsy, kominki ) , wzniesiona w latach 1889-90 - obecnie siedziba RPN. Nr w rejestrze zabytków : Z A/172.

Zespół Rezydencji Plenipotenta Ordynacji - wozownia murowany z kamienia, parterowy, przekryty dachem dwuspadowym z lukarnami, z końca XIX w. Nr w rejestrze zabytków Z A/172.

Zespół Rezydencji Plenipotenta Ordynacji - budynek studni, drewniany z końca XIX w. Nr w rejestrze zabytków Z A/172.

Zespół Rezydencji Plenipotenta Ordynacji - usytuowany na skarpie obok browaru z reprezentacyjnym bocznym podjazdem. Pierwotnie w skład zespołu wchodziły: pałac, domek stróża, stajnia, wozownia, kurnik, studnia, zegar słoneczny, urządzenia gimnastyczne, otoczenie z drzewostanem, z końca XIX w. Nr w rejestrze zabytków Z A/172.

Browar, murowany - 1806 r.
Nr w rejestrze zabytków A/392. Bryła głównego budynku założona na planie podkowy z asymetrycznym budynkiem suszarni słodu, z kominem. Obiekt trzykondygnacyjny, boniowany, otynkowany, nakryty dachem dwuspadowym o pokryciu blachą. Otwory okienne zakończone półkoliście, na ostatniej kondygnacji z opaskami. Wewnątrz mieszczą się urządzenia warzelni, suszarni słodu, fermentownia, słodownia, magazyny i urządzenia towarzyszące. Za budynkiem głównym - kotłownia, budynki warsztatowe i towarzyszące.

Portiernia browaru, murowana - 2 ćw. XIX w. - obecnie sklep. Nr w rejestrze zabytków A/392. Obiekt wzniesiony na rzucie kwadratu, parterowy, z rustykalnymi pilastrami, nakryty dachem czterospadowym.

Regionalny Bank Genów - budynek murowano - drewniany z 1896 r. Nr w rejestrze zabytków Z A/394. Obiekt piętrowy, murowany z cegły i kamienia, nietynkowany, z dekoracją ceglaną, wzniesiony na rzucie prostokąta, elewacje zwieńczone trójkątnymi szczytami, nakryty dachem dwuspadowym o konstrukcji stolcowej, podbitym blachą. Elewacje wsch. i zach. pięcioosiowe ujęte narożnymi lizenami ceglanymi, kondygnacje oddzielone schodkowym fryzem ceglanym. Wewnątrz urządzenia wyłuszczarni nasion szyszek leśnych i regionalny bank genów.

Cmentarz grzebalny - najstarsza część - XIX w. Nr w rejestrze zabytków Z A/508.

Cmentarz żydowski - nieczynny - 1 p. XIX w. Nr w rejestrze zabytków Z A/480.

Polecamy strony

E-Podlasie

NowaNET

RK Niedziałek

Black Red White

www.e-lublin.pl - informacje miejskie i wojewódzkie, kultura, rozrywka, katalog gospodarczy firm: motoryzacja, medycyna, nieruchomiości, budowlana.